Pirot,
kao grad koji pripada području gornjeg ponišavlja, bogate je
istoriske i kulturne prošlosti. Ovu tvrdnju potkrepljuje činjenica
postojanja velikog broja duhovnih hramova u okolini Pirota. Prema sačvanim
zapisima po oslobođenju od Turaka Srpska uprava je zatekla 13
manastira i 72 crkve, u kojima je bilo 137
mirskih i 11 manastirskih sveštenika,
tako da Pirot s pravom nosi naziv MALI JERUSALIM.
- Crkva Rodenje Hristovo u Pirotu ili Pazarska crkva iz 18. v.
- Saborna crkva u Pirotu ili Tijabarska crkva iz 19. v.
- Crkva Svetog Petra i Pavla-Rsovci ili Pećinska crkva iz 13. v.
- Crkva Sveti Ðorde - Slavinja, ne zna se pouzdano
vreme njene gradnje, živopisana je 1844. g.
- Crkva Sveti Nikola - Krupac iz druge polovine 17. v.
- Crkva Svetog Nikole i Svete Petke - Staničenje iz 13. v.
- Crkva Sveti Ðorde - Osmakovo iz 15. v.
- Crkva Sv. Trojice - Rudinje iz 19. v.
- Crkva Sv. Arhangel Mihailo - Činiglavci, sagrađena 1858.g.
- Crkva Sv. Unufrija - Bazovik, sagrađena 1868. g.
- Crkva Sv. Nikole - Bela, sagrađena 1854. g.
- Crkva Sv. Paraskeve - Brlog, sagrađena 1878. g.
- Crkva Sv. Jovan Krstitelj - Gostuša, obnovljena 1835. g.
Sagrađena je na temeljima starijeg hrama
- Crkva u selu Gradašnica, sagrađena u prvoj polovini 19. v.
- Crkva Sv. Ðorde - Dojkinci iz 15. v.
- Crkva Sv. Jovan, ranije Vaznesenje Gospodnje - Dobri Do,
sagradena 1849. g. na temeljima starijeg hrama,
a prema pisanim
izvorima sagrađena 1640. g.
- Crkva Sv. Trojice - Zaskovci
- Crkva Vaznesenje Gospodnje - Zavoj iz 17. v
(potopljena zbog izgradnje brane HE "Pirot" )
- Crkva Sv. Trojica - Izvor, sagrađena 1883. g.
- Crkva Sv. Haralampije - Kostur, sagrađena 1864. g.
- Crkva Sv. Paraskeva - Rosomač, sagrađena 1868. g.
- Crkva Sv. Besrebrnik - Rasnica, sa kraja 18. v.
- Crkva Sv. Bogorodice - Sopot, sagrađena 1849. g.
- Crkva Sv. Ilije - Srećkovac, sagrađena 1876. g.
- Crkva Sv. Ignjata - Suvodol, sagrađena 1838. g.
- Crkva Sv. Paraskeva - Temska iz 15. v.
- Crkva Sv. Petke - Cerova, sagrađena 1875. g.
- Crkva Sv. Petra i Pavla - Crnoklište,
sagrađena
krajem 16. i početkom 17.v.
- Crkva Sv. Ilija - Crvenčevo
- Crkva Sv. Paraskeva - Topli Do iz 19. v.
- Crkva Sv. Petke - Orlja iz 14 v.
- Crkva Sv. - Vranište iz v.
