index

DOŽIVITE PIROT I NJEGOVU OKOLINU

Upoznajte ovo područje, netaknutu prirodu, dođite i vidite Staru planinu, njenu nesvakidašnju lepotu, moć i čari koje krije u isprepletanim prirodnim i antropogenim motivima, koji karakterišu svako njeno područje i selo na sebi svojstven način. Ovde ne postoji prirodna monotonija, osetite adrenalin, snagu i divljinu planina koje okružuju ovaj kraj, nesvakidašnjicu i osećaj koji vam pruža boravak na ovom neotkrivenom području. Veliki broj kristalno čistih izvora, reka, jedno od najvećih prirodno-veštačkih jezera - Zavojsko jezero, dužine 17km, kanjone i klisure. Bogatstvo flore i faune pružiće vam zadovoljstvo u lovu, ribolovu, šetnji, foto safariju, posmatranju ptica i drugim aktivnostima, kao retko koja planina, ona to može da pruži na svakom njenom koraku. Upoznajte Pirot, njegove ljude, njihovu ljubaznost, kulturu, govor i tradiciju. Izuzetno veliko bogatstvo materijalne i duhovne kulture čine ovaj kraj neiscrpnim. Poznat pod nazivom „Mali Jerusalim“, po pirotskom ćilimu, kačkavalju, grnčariji, pirotskom jagnjetu, pirotskoj peglanoj kobasici, folkloru, običajima vezanim za ovaj kraj, rukotvorinama sa ovog područja, odnosno obiljem etnografskih i umetničkih motiva kao retko koje područje u Srbiji.

TURISTIČKO-GEOGRAFSKI POLOŽAJ OPŠTINE PIROT

Položaj ove oblasti uslovljen je brojnom raznovrsnošću turističkih motiva i objekata kao i njihovim različitim teritorijalnim rasporedom. Osim toga što zavisi od objekata i motiva, isto tako zavisi i od turističkog pravca kretanja, pa je za ovaj region vezan istočno-mediteranski pravac, tj. pravac koji povezuje Zapadnu i Srednju Evropu sa Bliskim Istokom i Istočnim Medi-teranom.

Samo područje opštine Pirot okruženo je sa severa i severoistoka Starom planinom, sa najvišim vrhom Midžorom 2.169 m.n.v. južni i jugozapadni rub Pirotske kotline čine ogranci Vlaške planine (1.442 m.n.v.) i Suve planine (1.809 m.n.v.), a severozapad Pirotske kotline okružuju ogranci Svrljiške planine (1.334 m.n.v.).

Ovim područjem prolazio je stari antički put, poznat pod nazivom Via Militaris (vojnički put), kasnije nazvan Caričin drum. Grad je, prolazeći kroz različite vremenske periode, dobijao različita imena. Za vreme Rimskog carstva u III i IV veku, imao je naziv TURRES (kula), a među ostalim nazivima su: Pirgos, Thurib, Momčilov grad, Kale i Tvrđava. Današnji naziv gradića je Kale.
Arheološkim istraživanjem srednjeg dela Pirotskog grada rezultati ukazuju da je na tom mestu postojalo naselje još pre 5.000 godina. Daljim istraživanjima u predelu starog grada otkriveni su i drugi tragovi iz eneolita i gvozdenog doba, a zatim i iz perioda Antike, Rane Vizantije i srednjeg veka.

U srcu Balkana

Kada bi se tražile dve reči koje najbolje određuju sudbinu jednog grada kakav je Pirot, onda su to put i granica. Put koji je bio i ostao najkraća spona između Srednje Evrope i Orijenta, vezivao je grad za pitomu ravnicu kroz koju je prolazio, a granice između starovekovnih plemena, kulturnih uticaja, provincija, carstva, država i nacija su dodala još više bogatstva u istorijskom nasleđu ovog područja.

Za razliku od puta koji je više od dva milenijuma prolazio skoro istom trasom, granice su se neprestano menjale. Politički interesi mnogobrojnih naroda koji su naseljavali središnji Balkan ili su samo kao osvajački i migracioni talasi prolazili kroz ovu oblast su crtali granice, ali je grad sve vreme ostao na istom mestu i na svojim plećima gomilao mnogobrojne civilizacijske slojeve.
Prva pouzdana istorijska saznanja o centralnom Balkanu potiču još od starih Grka, koji su se interesovali za ovu oblast samo posredno jer je njihov najveći neprijatelj, Makedonija, tokom III veka pre Hrista često ratovala protiv Dardanaca i Tračana, čije su se naseobine graničile i u području današnjeg Pirota.

Pirot kao naziv za grad, prvi put se javlja u srednjevekovnim dubrovačkim i srpskim izvorima, i plod je sklonosti Slovena da stara, zatečena imena gradova, uz male izmene, prilagode svom izgovoru. Prvobitna rimska neseobina Turres je u vizantijsko doba prostim prevođenjem ove reči na grčki jezik u značenju "kule" nazvana Pirgos, a Sloveni su jezičkim prilagođavanjem gradu dali naziv Pirot.

Pošto je Srbija dobila autonomiju tridesetih godina 19. stoleća, veze Pirota sa njom počinju da bivaju sve jače. Te veze održavaju trgovci i zanatlije koji su sa Srbijom održavali poslovne odnose. Potvrda o njihovom ekonomskom jačanju je i njihova uloga dobrotvora pri izgradnji crkava i manastira. O tome svedoči natpis nad ulaznim vratima Stare crkve na Pazaru, podignute 1834.g. Druga gradska crkva je podignuta decembra 1870.g. i predstavlja zadužbinu pirotskih zanatlija koji su zajedničkim snagama u oskudnim vremenima uspeli da sagrade reprezentativno zdanje dostojno većih gradskih sedišta i imućnijih stanovnika. Konačno oslobođenje je usledilo 28. Decembra 1877.g. posle rata Srbije protiv Turske. Odmah po oslobođenju bila je organizovana srpska uprava, a Ceka Krstić, predsednik pirotske opštine, je u junu 1878.g. sa delegacijom Piroćanaca otišao u Niš da pozdravi kneza Milana i da srpskoj vladi izrazi zahvalnost naroda pirotskog kraja...

Danas je to grad sa istom važnošću koju je imao i u prošlosti, a sama opština Pirot, je jedna od najvećih opština po površini u Srbiji, sa 63.792 stanovnika. U isto vreme je Pirot i sedište Pirotskog okruga, koji obuhvata četiri opštine.

ISTORIJA

Prvi istorijski izvor, u kojem je Pirot kao grad, zabeležen je rimska karta iz IV veka poznata kao Tabula Peutingeriana. Anticko naselje na mestu današnjeg Pirota se zvalo Tures, što na latinskom znači "kule", i služilo je za kontrolu i odbranu glavnog druma u ovom delu Carstva. U Turesu su putnici mogli da prenoće, da se okrepe i da zamene konje ili kola. Od V do XIV veka Tures se nigde ne pominje, tako da je ovaj period ostao nerasvetljen, pa se postavlja pitanje da li je uopšte i postojao u to vreme Posle XIV veka imamo bogatije spise o postojanju Pirota pod nazivom Pirgos. Zamenom latinskog naziva grckim, sa istim znacenjem (kula) bila je česta pojava u eri prodiranja grčke kulture u ovim krajevima. Pa je tako od grčke reci Pirgos došlo srpsko ime Pirot. Pirot su osvajale vojske sa različitim bojama uniformi, počev od rimskih legija... Svi osvajaci su odnosili što se moglo odneti, ali i ostavljali tragove svojih kultura, običaja, navika...

U XII veku pirotski kraj je u sastavu države Stevana Nemanje, što potvrdjuju manastiri u njegovoj okolini. Od petovekovnog turskog ropstva osloboden je 1877. godine.

PIROTSKI ĆILIM

     Na širokom prostoru naše zemlje tkačke tehnike su se razvile dosta rano. Na njihov dalji razvoj svakako su uticali Turci, svojim interesovanjem za Pirotski ćilim. Poseban doprinos na razvoj ćilimarstva u Pirotu imalo je ovčarstvo, zbog vune odličnog kvaliteta.
     Pirotski ćilim se bitno razlikuje od persijskog ćilima. Pirotski ćilim je gladak sa obe strane i šare su mu uvek geometrijske sa izraženim kontrastima boja, gde crvena preovlađuje.
     Zbog svoje jedinstvene lepote postao je nadaleko poznat i čuven roizvod.
     Pirotski ćilim rade žene na razboju u raznim bojama i sa raznim šarama. Šare na ćilimovima imaju svoje specifične nazive: gugutće na direci, zvezda, đulovi, venci, bombe, grozdovi itd. Izrada ćilima je veoma teška, radi se ručno u sedećem položaju na vertikalnom razbiju, takozvanom Pirotskom razboju.

Program podrške opštinama istočne Srbije
Program finansira Evropska unija,
a realizuje Evropska agencija za rekonstrukcijui